Dự lễ có các đồng chí: Phạm Văn Mạnh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; Nguyễn Thành Nguyên, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã; Vương Đức Dũng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã; lãnh đạo HĐND, UBND, UBMTTQ Việt Nam xã; CCVC, lực lượng vũ trang, giáo viên cùng đông đảo Nhân dân và du khách thập phương.

Đồng chí Vũ Mạnh Huy, Phó Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban tổ chức lễ hội phát biểu khai hội.

Theo thần phả, Lý Bảo Quốc là người văn võ song toàn, được nhà vua tin tưởng phong chức “Đô hộ tổng binh”, giao chỉ huy quân đội chống giặc Lương, bảo vệ nước Vạn Xuân. Trong quá trình tìm địa thế đóng quân, ông đến A Lỗi Trang (vùng đất Thạch Lỗi ngày nay), nhận thấy nơi đây địa thế bằng phẳng, phong cảnh hữu tình, con người thuần hậu. Tại đây, ông gặp Vũ Thị Hương – người con gái xinh đẹp, nết na, giỏi giang, hết lòng vì dân. Hai người nên duyên vợ chồng vào ngày 15 tháng 9, được Nhân dân ca ngợi là mối lương duyên trời định.

Lãnh đạo xã Cẩm Giang dâng hương.

Sau đó, theo lệnh triều đình, Lý Bảo Quốc tiếp tục xuất quân dẹp giặc và anh dũng hy sinh trong một trận chiến không cân sức. Cảm phục trước công lao và khí tiết của ông, triều đình đã phong ông là “Đô hộ đại vương – Thượng đẳng phúc thần”, đồng thời cho lập đền thờ tại A Lỗi Trang.

Đông đảo Nhân dân và du khách thập phương tham dự lễ hội.

Về phần Vũ Thị Hương, khi Tướng quân Lý Bảo Quốc ra trận, Bà ở nhà quán xuyến gia đình, động viên dân làng tăng gia sản xuất, góp lương nuôi quân. Nghe tin chồng hy sinh, bà đau đớn, giữ trọn tiết nghĩa, gieo mình xuống Ao Phe Chung (xóm Tây Chính) tự vẫn. Nhân dân lập bệ “Thánh hóa” thờ bà. Cảm kích, triều đình phong bà tước hiệu “Thái hậu khánh phu nhân”. Sau này, bà được hợp thờ cùng chồng tại đình, với đại tự “Hợp kỳ minh”.

Lễ rước.

Đình Thạch Lỗi được dựng từ thế kỷ XVII trên nền một ngôi miếu cổ, đình có quy mô bề thế, hiếm thấy trong hệ thống đình làng truyền thống. Công trình tọa lạc trên khuôn viên rộng hơn 1.000 m², quay hướng Nam, phía trước là hồ nước rộng với gò đất nổi giữa hồ, tạo nên thế phong thủy hài hòa. Đình được xây dựng theo kiểu “tiền nhất, hậu đinh”, gồm tam quan, sân đình, tòa tiền tế 7 gian, đại đình 7 gian và 3 gian hậu cung.

Một trong những điểm đặc sắc nhất của đình Thạch Lỗi chính là kiến trúc “đình đôi” – dạng thức hiếm gặp ở khu vực Đồng bằng Bắc Bộ. Công trình được thiết kế với hai lớp mái trong và ngoài, tạo chiều sâu không gian và cảm giác uy nghiêm, linh thiêng.

Kiểu mái này không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn thể hiện trình độ kỹ thuật cao của nghệ nhân xưa trong việc xử lý kết cấu và không gian. Sự kết hợp giữa mái lớn, thấp của đại đình với mái cao hơn của tiền tế giúp công trình vừa bề thế, vừa thanh thoát.

Các chi tiết chạm khắc trên vì kèo, đầu dư, bẩy hiên đều tinh xảo, phản ánh rõ nét tư duy thẩm mỹ và tín ngưỡng dân gian của người Việt qua nhiều thời kỳ.

Khai mạc Giải bóng bàn trong chương trình lễ hội.

Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, đình Thạch Lỗi còn gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng. Dưới thời phong kiến, đây là nơi hội họp, bàn việc làng và là chốn học hành của nhiều nho sĩ.

Trong các cuộc kháng chiến, đình từng là địa điểm liên lạc bí mật, kho chứa lương thực và lớp học phục vụ cách mạng, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Năm 1996, đình Thạch Lỗi được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, trở thành niềm tự hào của người dân địa phương.

Lễ hội truyền thống đình Thạch Lỗi diễn ra trong 2 ngày 30 và 31 tháng 3 (tức 12 và 13 tháng 2 Âm lịch) với các sự lệ: cáo yết, dâng hương, rước kiệu, tế phụng nghiêm... phần hội có các trò chơi dân gian: cờ tướng, câu cá... thi đấu bóng bàn, giao lưu văn nghệ, hát quan họ.