Trong dòng chảy phát triển của du lịch miền Bắc, Đồ Sơn từ lâu đã được xem như “người anh cả” của du lịch nghỉ dưỡng biển Việt Nam. Từ những năm đầu thế kỷ XX, nơi đây đã trở thành điểm nghỉ dưỡng nổi tiếng dành cho giới thượng lưu và quan chức Đông Dương. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, từ thời phong kiến với dấu ấn Biệt thự vua Bảo Đại, đến thời kỳ bao cấp với các khu điều dưỡng dành cho cán bộ, công nhân viên chức, rồi thời kỳ đổi mới với các hoạt động du lịch đại chúng, Đồ Sơn luôn giữ vị trí đặc biệt trong bản đồ du lịch phía Bắc.

Toàn cảnh Hội thảo.

Nhà báo nổi tiếng Vũ Bằng từng viết về Đồ Sơn như một vùng biển mang vẻ đẹp riêng biệt, vừa khoáng đạt, vừa lãng mạn, đủ sức níu chân du khách bằng không khí trong lành, rừng thông xanh mát và những triền đồi hướng biển. Sau nhiều thăng trầm, hôm nay Đồ Sơn đang đứng trước cơ hội tái định vị hình ảnh và thương hiệu trong một không gian phát triển hoàn toàn mới.

Đại biểu dự Hội thảo.

Theo các chuyên gia tại Hội thảo, bước ngoặt lớn nhất của Đồ Sơn đến từ hàng loạt quyết sách chiến lược mang tầm quốc gia. Những quy hoạch mới của Chính phủ đã xác lập vai trò của Đồ Sơn không chỉ là một điểm du lịch ven biển truyền thống mà trở thành cực tăng trưởng du lịch – thương mại – dịch vụ quan trọng của thành phố Hải Phòng và khu vực duyên hải Bắc Bộ.

Tiến sĩ Nguyễn Thu Hạnh, Chủ tịch Liên Hiệp khoa học phát triển du lịch bền vững tham luận tại Hội thảo.

Đặc biệt, việc hình thành Khu thương mại tự do quy mô lớn ven biển cùng các dự án hạ tầng chiến lược như: cảng cửa ngõ quốc tế Nam Đồ Sơn, tuyến đường sắt tốc độ cao kết nối Hải Phòng với hành lang kinh tế phía Bắc, hay việc nâng cấp Sân bay quốc tế Cát Bi đang mở ra khả năng kết nối toàn cầu cho Đồ Sơn. Trong tương lai gần, vùng biển này sẽ không chỉ đón khách nghỉ dưỡng nội địa mà còn có cơ hội trở thành điểm đến quốc tế trong chuỗi liên kết du lịch biển giữa Hải Phòng – Cát Bà – Vịnh Hạ Long.

Tiên sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế du lịch tham luận tại Hội thảo.

Không chỉ sở hữu lợi thế hạ tầng và vị trí chiến lược, Đồ Sơn còn nắm giữ hệ thống tài nguyên thiên nhiên, địa chất và văn hóa đặc sắc hiếm nơi nào có được. Đây là vùng đất lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử – địa chất có giá trị đặc biệt.

Trong đó, nổi bật là di sản địa chất “Vách đá giọt mưa” – nơi lưu giữ dấu tích những giọt mưa cổ cách đây gần 400 triệu năm từ kỷ Devon. Khu vực ven biển đền Bà Đế cũng là nơi hiếm hoi tại Việt Nam có thể quan sát rõ những vết gợn sóng cổ trong trầm tích địa chất. Đây được xem là nguồn tài nguyên quý giá để phát triển du lịch địa chất, du lịch trải nghiệm và giáo dục khoa học.

Bên cạnh đó, chiều sâu văn hóa – tâm linh của Đồ Sơn cũng tạo nên nét riêng cho điểm đến. Chùa Hang được xem là nơi đầu tiên Phật giáo du nhập vào Việt Nam hơn 2.000 năm trước. Bến K15 – nơi xuất phát của tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển huyền thoại và Bến Nghiêng – dấu mốc lịch sử Ngày miền Bắc hoàn toàn giải phóng, tiếp tục làm dày thêm chiều sâu lịch sử cho vùng đất này.

Phó Bí thư, Chủ tịch UBND phường Đồ Sơn Nguyễn Quang Diện phát biểu tại Hội thảo.

Phát biểu tại Hội thảo, đồng chí Nguyễn Quang Diện, Phó Bí thư, Chủ tịch UBND phường Đồ Sơn cho biết, du lịch địa phương đang khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế sẵn có, góp phần tích cực vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Năm 2026, Đồ Sơn đặt mục tiêu đón khoảng 4,9 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế trên 45 nghìn lượt; doanh thu du lịch đạt gần 4.800 tỷ đồng.

Theo Chủ tịch UBND phường, những con số này cho thấy sức bật mạnh mẽ của du lịch Đồ Sơn sau hợp nhất đơn vị hành chính, đồng thời phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của điểm đến đối với cả thị trường nội địa và quốc tế.

Tiến sĩ Trần Văn Ngọc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng nhận định, Đồ Sơn đang ghi nhận tốc độ phục hồi du lịch tích cực với lượng khách tăng mạnh qua từng năm. Riêng dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm 2026, địa phương đã đón hơn 690 nghìn lượt khách. Trong đó, quần thể Khu du lịch quốc tế Đồi Rồng tiếp tục giữ vai trò đầu tàu khi thu hút khoảng 274 nghìn lượt khách.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tiên sĩ Trần Văn Ngọc phát biểu tại Hội thảo.

Tuy nhiên, bên cạnh tăng trưởng về số lượng khách, Đồ Sơn vẫn đối diện nghịch lý kéo dài: lượng khách đông nhưng mức chi tiêu bình quân còn thấp. Theo thống kê, năm 2024, địa phương đón khoảng 4,3 triệu lượt khách nhưng doanh thu chỉ đạt hơn 3.210 tỷ đồng, tương đương mức chi tiêu bình quân khoảng 746 nghìn đồng mỗi du khách.

Điều này cho thấy cơ cấu khách du lịch hiện nay vẫn chủ yếu là khách phổ thông, lưu trú ngắn ngày và phụ thuộc lớn vào mùa Hè. Bài toán đặt ra cho Đồ Sơn không còn đơn thuần là tăng lượng khách mà phải nâng cao giá trị chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú và tạo ra hệ sinh thái dịch vụ đủ hấp dẫn để du khách trải nghiệm quanh năm.

Đó cũng là lý do nhiều chuyên gia tại Hội thảo đề xuất Đồ Sơn cần chuyển đổi tư duy phát triển, từ mô hình du lịch mùa vụ sang xây dựng “siêu quần thể đô thị biển bốn mùa”. Theo định hướng này, Đồ Sơn cần phát triển đồng bộ các loại hình du lịch nghỉ dưỡng, giải trí, mua sắm, hội nghị, thể thao biển, du lịch sức khỏe, du lịch văn hóa và công nghiệp sáng tạo.

Một trong những tham luận thu hút nhiều sự quan tâm là đề xuất xây dựng mô hình “Mega Hub Đồ Sơn” – siêu tổ hợp thương mại, giải trí và du lịch quy mô lớn mang tầm châu Á. Theo các chuyên gia, lợi thế lớn nhất của Đồ Sơn hiện nay là quỹ đất ven biển rộng, khả năng kết nối giao thông thuận lợi và dư địa phát triển còn rất lớn. Nếu được quy hoạch bài bản, nơi đây hoàn toàn có thể trở thành trung tâm du lịch – giải trí hiện đại của miền Bắc.

Nhiều ý kiến cũng đề xuất xây dựng hệ thống sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với biểu tượng hoa phượng đỏ – hình ảnh đại diện của Hải Phòng. Từ biểu tượng “phượng hoàng tái sinh”, Đồ Sơn có thể kể câu chuyện về hành trình chuyển mình của một đô thị biển lâu đời đang vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

Song song với phát triển hạ tầng và sản phẩm du lịch, chuyển đổi số được xem là chìa khóa quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến. Các chuyên gia cho rằng Đồ Sơn cần sớm xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh, ứng dụng dữ liệu số trong quản lý điểm đến, quảng bá hình ảnh, kết nối dịch vụ và nâng cao trải nghiệm du khách.

Nguồn nhân lực cũng là yếu tố then chốt được nhấn mạnh tại Hội thảo. Theo các đại biểu, mỗi người làm du lịch cần trở thành một “đại sứ văn hóa”, không chỉ chuyên nghiệp trong kỹ năng phục vụ mà còn có khả năng ứng dụng công nghệ, quảng bá hình ảnh địa phương và lan tỏa giá trị văn hóa bản địa tới du khách.

Hội thảo “Nhận diện du lịch Đồ Sơn trong không gian phát triển mới” không chỉ mở ra những góc nhìn chiến lược cho tương lai du lịch địa phương mà còn khẳng định khát vọng vươn lên của Đồ Sơn trong giai đoạn phát triển mới. Với nền tảng tài nguyên đặc sắc, vị trí chiến lược cùng sự cộng hưởng của các quyết sách lớn, Đồ Sơn đang đứng trước cơ hội lịch sử để tái định vị thương hiệu, trở thành trung tâm du lịch biển hiện đại, năng động và giàu bản sắc của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.