Chiều ngày 20/9, tại Nhà văn hóa xã Đại Sơn (thôn Kỳ Sơn), UBND xã Đại Sơn phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hải Phòng tổ chức Hội thảo khoa học: “Thân thế, sự nghiệp của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén với vùng đất xã Đại Sơn, thành phố Hải Phòng”. Hội thảo diễn ra vào dịp tròn 400 năm ngày mất của Bà (1626-2026), là dịp tri ân tiền nhân và xác định trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với di sản quê hương.
Đến dự hội thảo có đại diện lãnh đạo các sở, ngành thành phố, lãnh đạo Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hải Phòng, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu; đại diện lãnh đạo xã Đại Sơn cùng đại diện Ban giám hiệu và một số các em học sinh các trường học trên địa bàn xã, đại diện các dòng họ Nguyễn Tất và dòng họ Vương trên địa bàn...
Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén là một nhân vật lịch sử sống vào thời Lê – Trịnh (khoảng cuối thế kỷ XVI, đầu thế kỷ XVII), gắn liền với Vương phủ thời Chúa Trịnh Tùng. Tên tuổi và công trạng của Bà được Nhân dân địa phương lưu truyền qua nhiều thế hệ với việc công đức, tu bổ chùa Sùng Minh, mở mang đồng ruộng, khơi thông dòng chảy và chăm lo cho các công trình dân sinh tại vùng Bình Lãng, Ô Mễ (thuộc xã Đại Sơn ngày nay).
Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Trịnh Ngọc Ánh, Bí Thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đại Sơn nhấn mạnh: Xã Đại Sơn mới được thành và chính thức hoạt động từ ngày 01/7/2025 trên cơ sở sắp xếp các xã Hưng Đạo, Bình Lãng và Đại Sơn (huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương cũ). Việc nghiên cứu Bà Chúa Chén không chỉ nhằm dựng lại tiểu sử một cá nhân mà còn góp thêm góc nhìn về mối liên hệ giữa Vương phủ thời Lê – Trịnh với các làng xã vùng xứ Đông; về vai trò của người phụ nữ trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng và dân sinh; về cách nhìn một nhân vật lịch sử được cộng đồng ghi nhớ và trao truyền qua nhiều thế hệ.
Tại Hội thảo, các đại biểu và nhà khoa học đã tập trung thảo luận 3 nhóm chủ đề lớn: Thứ nhất, tiếp tục làm rõ về thân thế, sự nghiệp của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén và những đóng góp của Bà đối với quê hương Đại Sơn. Thứ hai, phân tích, nhận diện hệ giá trị của các di sản vật thể, phi vật thể gắn với Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén; làm rõ cớ sở khoa học và thực tiễn của việc xây dựng Hồ sơ trình thành phố xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố đối với cụm di tích gắn với Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén. Thứ ba, đánh giá thực trạng và đề xuất các nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm để bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén trong chiến lược phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa xã Đại Sơn, thành phố Hải Phòng.
Ngoài ra, Ban tổ chức Hội thảo tổ chức sưu tầm, dịch và hiệu đính bản dịch các văn bia, hoành phi, câu đối liên quan đến Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén hiện đang được lưu giữ tại các di tích ở địa phương, Viện Hán Nôm và đưa vào kỷ yếu Hội thảo.
Đặc biệt, hội thảo nhấn mạnh định hướng đột phá của xã Đại Sơn giai đoạn 2025-2030 là: “Phát triển du lịch tâm linh, du lịch làng nghề và du lịch sinh thái trải nghiệm gắn với bảo tồn và phát huy giá trị các di tích văn hóa cấp thành phố: đình Thượng Hải, Lăng mộ Bà Bổi Lạng, đình – đền Lạc Dục, đình – miếu Ô Mễ”. Trong đó, không gian di sản tại Ô Mễ liên quan đến Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén được hướng tới nghiên cứu để trở thành điểm nhấn quan trọng trong hệ thống sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh của địa phương.
Kết quả của hội thảo là cơ sở quan trọng giúp Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Đại Sơn tiếp tục sưu tầm, kê biên, hoàn thiện hồ sơ khoa học, phục vụ công tác giáo dục lịch sử địa phương và tạo thêm sản phẩm văn hóa, du lịch của xã.
Thu Hồng