Dự buổi lễ có ông Nguyễn Hồng Quân, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Chủ tịch Hội Giáo dục, chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam; ông Lê Doãn Hợp, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông; GS.TS Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam; cùng đại diện lãnh đạo các cơ quan Trung ương, các nhà khoa học, chuyên gia y học cổ truyền, đại diện ngành y tế, lãnh đạo địa phương, dòng họ Nguyễn Danh thôn Nghĩa Phú, Ban Quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc, Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Hải Phòng và đông đảo đại biểu, Nhân dân và du khách thập phương.

Tiết mục văn nghệ do CLB Nghệ thuật truyền thống Văn miếu Mao Điền biểu diễn.

Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh, tên thật là Nguyễn Bá Tĩnh, sinh năm 1330 tại làng Nghĩa Phú, tổng Văn Thai, phủ Thượng Hồng, nay thuộc thôn Nghĩa Phú, xã Tuệ Tĩnh, TP Hải Phòng. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, ông được nhà sư chùa Nghiêm Quang (chùa Giám) đón về nuôi dưỡng, dạy dỗ. Trưởng thành trong môi trường Phật giáo, ông sớm hình thành tư tưởng nhân ái, lấy việc cứu người, giúp đời làm lẽ sống.

Năm Tân Mão (1351), Tuệ Tĩnh thi đỗ Thái học sinh nhưng không lựa chọn con đường làm quan. Chứng kiến cảnh người dân nghèo phải chịu nhiều đau đớn, mất mát vì bệnh tật và dịch bệnh, ông dành tâm sức nghiên cứu dược liệu, tìm hiểu cây thuốc trong tự nhiên, sưu tầm các bài thuốc dân gian và phát triển phương pháp chữa bệnh phù hợp với điều kiện của người dân.

Đại biểu dự lễ.

Với mong muốn giúp người bệnh được tiếp cận phương thuốc hiệu quả, ít tốn kém, Tuệ Tĩnh chú trọng sử dụng nguồn dược liệu bản địa, khuyến khích trồng cây thuốc và vận dụng kinh nghiệm chữa bệnh trong dân gian. Theo tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của ông, ông còn tổ chức chữa bệnh tại các ngôi chùa, góp phần chăm sóc sức khỏe cộng đồng, nhất là những người nghèo khó.

Những đóng góp ấy đã làm nên tên tuổi của Tuệ Tĩnh trong lịch sử y học dân tộc. Ông được hậu thế tôn vinh là một trong những người đặt nền móng cho nền y học cổ truyền Việt Nam, với tư tưởng nổi bật được khái quát trong câu nói “Nam dược trị Nam nhân” – thuốc Nam chữa bệnh cho người Nam. Tư tưởng này thể hiện sự coi trọng nguồn dược liệu trong nước, đồng thời khẳng định ý thức chủ động kế thừa, phát triển tri thức y học phù hợp với điều kiện tự nhiên và con người Việt Nam.

Lãnh đạo xã Tuệ Tĩnh kính lễ.

Khi sự nghiệp hành y đang phát triển, Tuệ Tĩnh được triều đình nhà Trần cử đi sứ nhà Minh. Tại Trung Quốc, nhờ tài năng y thuật, ông được lưu lại làm việc trong cơ quan y tế của triều đình. Ông qua đời tại vùng Giang Nam, xa quê hương nhưng những đóng góp về y học và tinh thần tận tụy cứu người vẫn được các thế hệ sau ghi nhớ, tôn vinh.

Ngày nay, Đền Bia là địa chỉ quan trọng trong hệ thống di tích gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh. Nơi đây không chỉ lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa mà còn là không gian để Nhân dân, giới y học và du khách bày tỏ lòng thành kính, tri ân người thầy thuốc đã dành cả cuộc đời cho sự nghiệp chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Nghĩa cử tri ân của Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho

Gắn liền với lịch sử Đền Bia là câu chuyện về Công bộ Tả thị lang, Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho, người cùng quê Nghĩa Phú với Đại danh y Tuệ Tĩnh. Ông đỗ tiến sĩ năm Canh Tuất (1670), dưới triều vua Lê Huyền Tông, từng đảm nhiệm nhiều chức vụ trong bộ máy triều đình. Năm Canh Ngọ (1690), ông được cử làm Chánh sứ, dẫn đầu đoàn sứ bộ sang phương Bắc.

Trong chuyến đi này, khi đến vùng Giang Nam, Nguyễn Danh Nho tìm được phần mộ của Tuệ Tĩnh. Cảm phục tài năng, nhân cách và tấm lòng vì dân của người đồng hương, ông đã tìm hiểu, ghi lại lời di nguyện của Đại danh y, cho khắc lên bia đá và đưa về quê hương để thờ phụng.

Cung tuyên Văn tế Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh.

Việc đưa tấm bia về nước mang ý nghĩa đặc biệt đối với việc gìn giữ ký ức về Tuệ Tĩnh. Qua đó, di nguyện của Đại danh y được lưu truyền trên quê hương, trở thành một phần di sản tinh thần có giá trị đối với các thế hệ người Việt Nam. Nghĩa cử của Nguyễn Danh Nho cũng thể hiện truyền thống trọng hiền tài, trân trọng tri thức và đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc.

Từ tấm bia đá gắn với di nguyện của Tuệ Tĩnh, Đền Bia trở thành nơi hội tụ những giá trị lịch sử, văn hóa và y học cổ truyền. Di tích không chỉ nhắc nhớ công lao của một danh y mà còn tôn vinh người đã góp phần đưa những giá trị ấy trở về với quê hương, để tiếp tục được gìn giữ và phát huy.

Đại biểu, Nhân dân và du khách thập phương dâng hương.

Phát huy giá trị di tích gắn với y đức và y học cổ truyền

Lễ dâng hương tưởng niệm là dịp để các đại biểu, Nhân dân và những người hoạt động trong lĩnh vực y tế bày tỏ lòng thành kính trước công lao của Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh, đồng thời tri ân Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho. Hoạt động cũng góp phần giáo dục truyền thống hiếu học, tinh thần nhân ái, ý thức gìn giữ di sản và đạo lý biết ơn các bậc tiền nhân.

Nhiếp ảnh gia, kỷ lục gia Vũ Hải trao tặng bức tranh tượng phật.

Trong bối cảnh hiện nay, những giá trị mà Tuệ Tĩnh để lại vẫn có ý nghĩa thiết thực đối với sự phát triển của y học cổ truyền Việt Nam. Tinh thần tận tâm cứu chữa người bệnh, coi trọng y đức, khai thác hợp lý nguồn dược liệu bản địa và kế thừa tri thức dân gian tiếp tục là những nội dung cần được nghiên cứu, vận dụng phù hợp với yêu cầu chăm sóc, bảo vệ sức khỏe Nhân dân.

Du khách trải nghiệm hái thuốc tại vườn thuốc Nam của đền.

Thông qua việc tổ chức các hoạt động tưởng niệm, nghiên cứu và giới thiệu di sản, Đền Bia tiếp tục khẳng định vai trò là địa chỉ văn hóa, lịch sử có giá trị của TP Hải Phòng. Việc gắn bảo tồn di tích với giáo dục truyền thống, quảng bá di sản và phát triển du lịch văn hóa cũng mở ra cơ hội đưa những câu chuyện về danh nhân, y học cổ truyền và lịch sử địa phương đến gần hơn với công chúng.

Những lá thuốc sau khi hái được đựng trong túi dâng Thánh cầu mong sức khỏe.

Lễ dâng hương tại Đền Bia vì thế không chỉ là hoạt động tri ân các bậc tiền nhân mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào về truyền thống y học dân tộc, lan tỏa tinh thần nhân ái và trách nhiệm phụng sự cộng đồng – những giá trị bền vững mà Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh để lại cho hậu thế.